Afcon ilipogeuka kuwa sherehe ya mabao

CASABLANCA, MOROCCO: MASHINDANO ya soka ya kusaka ubingwa wa Afrika (AFCON) mara zote limekuwa jukwaa la mambo mengi ya kustaajabisha, ufundi na ustadi mkubwa katika soka la kushambulia na kushuhudia sherehe za mabao.

Tangu mashindano ya kwanza kabisa 1957, Afcon ilipata kushuhudia mechi ambazo safu za ulinzi zilizovunjwavunjwa na kuwaacha makipa wasiwe na kitu kingine cha kufanya zaidi ya kuokota tu mipira kwenye nyavu zao.

Wakati Morocco ikijiandaa kwa kivumbi cha mashindano ya 35 ya ubingwa wa Afrika yanayofahamika kama Afcon 2025, hizi hapa orodha za mechi zilizoacha msisimko mkubwa kutokana na kushuhudia mabao mengi.

Tamasha la mabao tisa: Misri 6–3 Nigeria (AFCON 1963)

Mechi ya Misri na Nigeria kwenye AFCON 1963 itabaki kuwa kwenye kumbukumbu za kipekee kabisa kwa sababu ni kama lilikuwa tamasha la kushuhudia nyavu zikicheka muda wote kutokana na mechi hiyo kushuhudia mabao tisa.

Soka la kushambulia kwa kasi la Misri lilibomoa ulinzi wa Nigeria, huku harakati za kasi na umaliziaji makini wa Mafarao ukiwaacha mashabiki wakistaajabu.

Mchezo huu ulionyesha ubora wa kushambulia na msisimko wa pande zote mbili unaotambulisha soka la Afrika. Katika mashindano hayo, Ethiopia pia iliifunga Tunisia kwa mabao 4–2.

Shoo ya Pokou: Ivory Coast 6–1 Ethiopia (AFCON 1970)

Ivory Coast ilionyesha ubabe mkubwa katika AFCON ya 1970, ikiifunga Ethiopia 6–1 katika mechi ya kushambulia muda wote na wa hali ya juu.

Laurent Pokou alikuwa staa wa shoo hiyo kwa kufunga mabao matano ya ajabu, akiwaacha mabeki wakishindwa kumudu kasi, nguvu na usahihi wake.

Ubora wa Tembo wa Afrika ulikuwa wazi katika kila eneo la mchezo, huku mashambulizi yao ya kudumu yakiiweka Ethiopia katika hali ngumu.

Ubora wa Pokou ulimhakikishia ushindi wa kihistoria na kuimarisha urithi wake kama mmoja wa washambuliaji bora zaidi barani Afrika. Losseni alifunga bao jingine la Ivory Coast, huku Mengistu Worku akifunga bao la kujifariji la Ethiopia.

Congo yaamsha dude: Congo 3–2 Mali (AFCON 1972)

Hii ilikuwa mechi ya AFCON 1972 iliwakutanisha Congo na Mali katika pambano la kimbinu lenye msisimko mkubwa, likilinganishwa mtindo wa mipira mirefu wa Congo dhidi ya pasi za haraka na laini za Mali.

Mali walitangulia kufunga kupitia Moussa Diakite, lakini Congo ilijibu mapema katika kipindi cha pili kwa mabao mawili ya haraka kutoka kwa Jean-Michel M’bono, kabla ya François M’Pelé kufunga bao la tatu na kuhitimisha ushindi.

Bao la marehemu la Moussa Traore lilikuwa la kufariji kwa Mali huku mechi hiyo ikishuhudia mabao matano yakitinga nyavuni.

Fainali hiyo bado inahesabiwa kuwa miongoni mwa fainali zenye msisimko zaidi katika historia ya mashindano ya Afcon.

Cameroon hawashikiki: Cameroon 5–2 Zaire (AFCON 1972)

Cameroon ilimaliza AFCON 1972 kwa mtindo, wakiishinda Zaire 5–2 katika mechi iliyojaa matukio mengi ya kushambulia lililojaa ubabe kwenye mechi ya kuwania nafasi ya tatu.

Baada ya kuvunjika moyo kufuatia kipigo cha nusu fainali, Simba Wasiofungika walivunja mara kwa mara safu ya ulinzi wa wapinzani wao, wakionyesha uwezo wao mkubwa wa kushambulia licha ya kutotwaa taji nyumbani.

Ushindi huu mkubwa uliashiria kuibuka kwa Cameroon kama nguvu mpya kwenye soka barani Afrika. Ushindi wa 5–1 dhidi ya Zaire, uliotiwa nguvu na bao la mapema la penalti kutoka kwa Jean Paul Akono.

Uchawi wa Rabah Madjer: Algeria 5–1 Nigeria (AFCON 1990)

Algeria waliwafurahisha mashabiki wao wa nyumbani katika AFCON 1990 kwa ushindi mkubwa wa mabao 5–1 dhidi ya Nigeria, ukiongozwa na ustadi mkubwa wa Rabah Madjer.

Madjer alianza kwa kufunga bao la kwanza kisha akaongeza jingine mapema kipindi cha pili, huku Djamel Menad akifunga mara mbili kwa haraka na kuonyesha udhaifu wa Nigeria.

Amani alifunga bao la mwisho, akihitimisha onyesho la kikatili lililoiacha Nigeria ikikimbiza vivuli tu uwanjani.

Bao la kufutia machozi la Nigeria kupitia Jay-Jay Okocha halikuweza kupunguza ubora wa Algeria, ambao ulithibitisha hadhi yao kama wagombea wakuu wa taji.

Nyavu zimeteseka: Cameroon 5–3 Zimbabwe (AFCON 2004)

Cameroon ilifanya tukio la kupindua meza kijanja na katika staili ya kusisimua wakati ilipoichapa Zimbabwe 5–3 katika mojawapo ya mechi za kuvutia zaidi za AFCON 2004.

Zimbabwe ilitangulia mapema kwa bao la Peter Ndlovu, lakini Simba Wasiofungika walijibu kwa mabao mfululizo kutoka kwa Patrick Mboma na Modeste M’Bami, wakibadilisha mwelekeo wa mchezo kabla ya mapumziko.

Licha ya mabao ya marehemu kutoka Zimbabwe, Cameroon walidhibiti mchezo na kuondoka na ushindi, wakionyesha kina cha kikosi na uimara wao wa kushambulia. Hii ni moja ya mechi iliyokuwa na msisimko kwenye Afcon.

Mafarao wamdhibiti Eto’o: Misri 4–2 Cameroon (AFCON 2008)

Misri ilianza kampeni yao ya AFCON 2008 kwa ushindi wa kuvutia wa mabao 4–2 dhidi ya Cameroon, mechi iliyoonyesha ubabe wao katika soka la Afrika kati ya 2006–2010.

Mohamed Zidan aliibuka nyota kwa kufunga mabao mawili, huku Hosni Abd Rabo akiongeza bao la nne na kufunga ushindi.

Cameroon walijibu kupitia kwa Samuel Eto’o, lakini nguvu ya kushambulia ya Misri ilikuwa kubwa zaidi uwanjani.

Ushindi huu wa hatua ya makundi uliweka msingi wa safari ya mafanikio ya Misri, iliyoishia kutwaa taji lao la pili mfululizo. Mchezo huu unabaki kuwa alama ya nidhamu ya kimbinu, kina cha kikosi na ubora wa umaliziaji wa Mafarao katika kikosi chao cha dhahabu.

Msisimko wa Flavio, Keita: Angola 4–4 Mali (AFCON 2010)

Angola na Mali zilitoka sare ya kusisimua ya mabao 4–4 katika mechi ya hatua ya makundi ya AFCON 2010, huku Amado Flavio na Seydou Keita kila mmoja akifunga mabao mawili.

Angola ilitawala mwanzo wa mchezo, Flavio akishirikiana na Sebastiao Felisberto na Manucho kuipa timu yao uongozi mkubwa.

Mashambulizi ya Mali, yakiongozwa na Keita na Frédéric Kanouté, yaliwapa sare ya kihistoria, yakionyesha hali ya kutotabirika na msisimko wa soka la Afrika.

Mchezo huu unabaki kuwa miongoni mwa mechi zenye mabao mengi na kumbukumbu kubwa katika historia ya mashindano.

Nsue hashikiki: Equatorial Guinea 4–2 Guinea-Bissau (AFCON 2023)

Equatorial Guinea ilipata ushindi wa kuvutia wa mabao 4–2 dhidi ya Guinea-Bissau katika mechi ya kusisimua ya AFCON.

Nsue alishangaza kwa hat-trick ya kuvutia, akifunga dakika ya 21, 51 na 61, huku Miranda akiongeza bao la kwanza kipindi cha kwanza dakika ya 46. Guinea-Bissau ilipata bao  kwa mchezaji Esteban kujifunga dakika ya 37.

Ze Turbo alifunga bao la pili kwa Guinea-Bissau mwishoni mwa muda wa nyongeza, lakini ilikuwa tayari imechelewa.

Ufanisi wa Nsue ulimwezesha Equatorial Guinea kushinda na pia kumzawadia Kiatu cha Dhahabu cha mashindano, akihitimisha kampeni ya kukumbukwa iliyojaa ubora wa kushambulia.

Mabao ni mengi

Kwa miaka mingi, timu kadhaa zimekuwa zikifunga mabao kwa wingi, huku Misri ikiongoza kwa jumla ya mabao 175 katika historia ya mashindano.

Ivory Coast inafuatia kwa mabao 151, huku Nigeria, Cameroon na Ghana zikiwa miongoni mwa timu zilizofunga mabao mengi zaidi katika historia ya AFCON.