Teknolojia mpya yakubali bao la Chirwa
TEKNOLOJIA mpya ya Video Support System (VS) imeanza kutoa majibu katika Ligi Kuu Tanzania msimu wa 2026-2027 baada ya mwamuzi Hussein Ramadhan wa Katavi kutumia mfumo huo kuthibitisha uhalali wa bao la Obrey Chirwa lililoipa Geita Gold ushindi wa 1-0 dhidi ya Mbeya City.
Chirwa, aliyerejea Ligi Kuu baada ya msimu uliopita kuisaidia Kagera Sugar kupanda daraja, alifunga bao hilo dakika ya 16 katika mchezo uliochezwa leo Ijumaa Agosti 14, 2026 kwenye Uwanja wa Sokoine jijini Mbeya.
Baada ya bao hilo, wachezaji wa Mbeya City walimlalamikia mwamuzi wakidai Chirwa alikuwa katika nafasi ya kuotea wakati mpira ulipopigwa kuelekea kwake.
Hussein aliamua kutumia VS kupitia mfumo mpya unaomruhusu mwamuzi kurejea picha za tukio ili kujiridhisha na uamuzi wake.
Baada ya kuangalia marudio ya tukio hilo kutoka katika mitazamo mbalimbali ya kamera, mwamuzi huyo alijiridhisha kuwa Chirwa hakuwa katika nafasi ya kuotea kabla ya kuufikia mpira na kuuweka wavuni.
Bao hilo likahesabiwa kuwa halali na kuifanya Geita Gold kuandika ushindi wake wa kwanza tangu kurejea Ligi Kuu, huku Chirwa akiendeleza mwanzo mzuri wa msimu.
Chirwa, raia wa Zambia, amerejea Ligi Kuu akiwa na kumbukumbu nzuri baada ya msimu uliopita kuwa mfungaji bora wa Championship akiwa na mabao 18 katika kikosi cha Kagera Sugar, kabla ya kujiunga na Geita Gold.
Pia ana historia katika Ligi Kuu Tanzania, akiwahi kuzitumikia Yanga, Azam na Kagera Sugar. Akiwa Yanga, Chirwa aliwahi kuwa mfungaji bora wa Kombe la Shirikisho la Tanzania, ambalo sasa linajulikana kama CRDB Federation Cup, msimu wa 2016-2017 baada ya kufunga mabao matano.
MCHEZO ULIVYOKUWA
Geita Gold ilianza mchezo kwa kasi na kuonekana kuwa na udhibiti mkubwa katika kipindi cha kwanza, ikifanya mashambulizi kadhaa kuelekea langoni mwa wenyeji.
Hata hivyo, mabeki wa Mbeya City walifanya kazi kubwa kuzuia hatari nyingi, licha ya kushindwa kuzuia shambulizi lililozaa bao la Chirwa.
Kipindi cha pili kilianza kwa kasi, huku timu zote zikiongeza mashambulizi katika kutafuta mabao. Geita Gold ilipata nafasi kadhaa za kuongeza bao la pili, lakini washambuliaji wake walishindwa kuzitumia vizuri.
Mbeya City nayo ilijaribu kusaka bao la kusawazisha, lakini safu yake ya ushambuliaji ilishindwa kupata nafasi ya wazi ya kutosha kubadilisha matokeo.
Mwisho wa dakika 90, bao moja la Chirwa likawa limeamua mchezo na kuipa Geita Gold ushindi wa kwanza wa msimu.
Ushindi huo umeifanya Geita Gold kuwa timu ya kwanza kupata pointi tatu msimu huu na kwa muda kukaa kileleni mwa msimamo ikiwa na pointi tatu, huku Mbeya City ikianza msimu kwa kupoteza na kukaa mkiani.
Geita Gold, chini ya Kocha Mkuu Zuberi Katwila, imeanza hivyo kwa kishindo, huku Mbeya City ikilazimika kusubiri mchezo mwingine kusaka pointi zake za kwanza.
VS INAVYOFANYA KAZI
Matumizi ya Video Support System ni sehemu ya kanuni mpya za TPLB zinazolenga kupunguza utata katika maamuzi ya waamuzi katika Ligi Kuu.
Mfumo huo unamruhusu mwamuzi kurejea picha za tukio na kujiridhisha kuhusu uamuzi wake. VS inaweza kutumika katika matukio makuu manne: goli au siyo goli, penati au siyo penati, kosa linalostahili kadi nyekundu ya moja kwa moja au kadi ya pili ya njano, pamoja na kumtambua mchezaji aliyefanya kosa pale inapodaiwa kuwa mwamuzi amemwadhibu mchezaji asiyehusika.
Timu pia inaweza kuomba marejeo ya tukio. Ombi hilo linapaswa kuwasilishwa na kocha mkuu au kiongozi mwingine wa juu wa benchi la ufundi kupitia fourth official.
Mchezaji haruhusiwi kwenda moja kwa moja kwa mwamuzi kumlazimisha kutumia VS. Anapaswa kumjulisha kocha au kiongozi wa benchi kwa ishara ili ombi liwasilishwe kupitia utaratibu uliowekwa.
Ombi la marejeo linapaswa kufanywa ndani ya dakika moja tangu tukio litokee, au kabla mwamuzi hajaruhusu mchezo kuendelea baada ya tukio. Ombi litakalochelewa halitawasilishwa kwa mwamuzi.
Baada ya kupokea ombi, fourth official humjulisha mwamuzi mkuu, ambaye anaweza kusimamisha mchezo na kwenda katika eneo lililowekwa mfumo wa VS kwa ajili ya kuangalia tukio.
Mwamuzi husaidiwa na maofisa wa mfumo, akiwamo floor manager wa mrusha matangazo pamoja na afisa wa TFF/TPLB, katika kurejesha picha za tukio kutoka katika mitazamo mbalimbali ya kamera.
Hata hivyo, uamuzi wa awali wa mwamuzi hubaki kuwa sahihi isipokuwa picha zionyeshe wazi bila utata kuwa kulikuwa na kosa. Ikiwa baada ya marejeo bado kuna utata, uamuzi wa awali unabaki.
Pia, mwamuzi anaweza kutumia VS mwenyewe endapo atakuwa na mashaka kuhusu tukio, hata kama hakuna timu iliyoomba marejeo.
Katika kila goli linalofungwa, fourth official atafanya marejeo ya tukio kupitia VS ili kubaini kama kulikuwa na kosa kabla ya goli hilo. Ikitokea kuna tofauti kati ya alichokiona mwamuzi na taarifa ya fourth official, mwamuzi mkuu anaweza kufanya marejeo mwenyewe na uamuzi wake utakuwa wa mwisho.
Iwapo mfumo wa VS utapata hitilafu, mchezo utaendelea bila matumizi ya teknolojia hiyo, huku makocha na manahodha wa timu wakitakiwa kufahamishwa kuhusu hitilafu hiyo.
Kwa hiyo, bao la Chirwa dhidi ya Mbeya City limekuwa moja ya matukio ya mwanzo kuonyesha namna teknolojia hiyo mpya itakavyosaidia waamuzi katika msimu wa 2026/27, huku Geita Gold ikiondoka Mbeya na pointi zote tatu.
