HERI Mzozo ni kati ya Watanzania wenye mchango mkubwa kwenye mpira wa miguu nchini, ametaka Simba na Yanga kubadili mfumo wa uendeshaji wa klabu hizo kwa kuongeza nguvu kwenye usajili wa wanachama, biashara ya jezi, kujaza viwanja na kuwekeza zaidi katika miundombinu ili kufikia hadhi ya klabu kubwa za Afrika.
Mzozo ambaye ni mwanzilishi wa Friends Rangers tangu mwaka 1994, yenye maskani yake Magomeni inayofanya mazoezi Uwanja wa Makrumla, katika mahojiano yake na Mwanaspoti, historia yake imejaa simanzi, furaha kidogo, huku uyuda ukiwa umetawala kwa wachezaji alioanza nao safari baada ya mafanikio wakaamua kuchikichikia na kumwacha akiendelea kupambana na hali yake.
“Ukizungumzia maendeleo ya mpira wa miguu nchini, huwezi kuziweka kando Simba na Yanga zenye mashabiki wa kutosha, ambao wakitumiwa vizuri timu hizo zinaweza zikatengeneza uchumi,”anasema.
AZIZUNGUMZIA SIMBA, YANGA
Mzozo anasema pamoja na ukubwa wa majina ya Simba na Yanga na wingi wa mashabiki walionao, bado kuna nafasi kubwa ya klabu hizo kutumia nguvu hiyo kujenga uchumi imara utakazozifanya zisiwe tegemezi kwa asilimia 100 kutoka kwa wawekezaji wachache.
Mzozo anasema ukubwa wa Simba na Yanga haupaswi kuonekana kwenye mitandao pekee, bali unatakiwa kuonekana pia kwenye idadi ya mashabiki wanaokwenda viwanjani, mauzo ya bidhaa za klabu na uwezo wa timu hizo kuzalisha fedha kutokana na ukubwa wa mashabiki wake.
Anasema kuna wakati timu nyingine inapocheza dhidi ya Simba au Yanga, ukubwa wa mechi hiyo unapaswa kuwa fursa ya kibiashara kwa klabu zote zinazohusika, badala ya kuishia kuwa mchezo unaozalisha burudani pekee.
“Yanga inacheza KMC haijazi, Friends Rangers inaweza kuujaza ule uwanja kama wanabisha wakubali siku moja kucheza mechi ya kirafiki na sisi au Simba waombe mechi na FR Ranger waone kama uwanja haujajaa,” anasema.
Mzozo amerejea historia ya soka la Tanzania kuwa katika cha nyuma, mashabiki walikuwa wakifuatilia timu na wachezaji kwa karibu zaidi, jambo lililokuwa linawavuta kwa wingi kwenda uwanjani.
Anasema hali hiyo imebadilika na kwa maoni yake baadhi ya mijadala inayotengenezwa na watu wanaowakilisha klabu hizo kwenye vyombo vya habari na mitandao ya kijamii inaweza kuwa inachangia kuwagawa mashabiki, badala ya kuwavuta viwanjani.
“Wasemaji wa Simba na Yanga wanajisahau, taarabu zinakuwa nyingi, wanasababisha hadi viwanja havijai, Yanga inakuwa maarufu kwenye mitandao, lakini ukiangalia kifaida haifaidiki kwa kuwa na mashabiki wengi uwanjani,” anasema Mzozo na kuongeza;
“Zamani Simba ilikuwa ikicheza mashabiki wa Yanga wanakwenda kuitazama burudani, vivyo hivyo Yanga ikicheza kuna watu walipenda mpira wa miguu walikwenda kutazama mechi, utani wa jadi hakuwahi kuwa uadui na mashabiki walijaa viwanjani.”
Mzozo anasisitiza zaidi suala la wanachama, akisema Simba na Yanga zinapaswa kuweka malengo makubwa ya kuongeza idadi ya wanachama hadi kufikia milioni tatu.
Kwa hesabu yake, iwapo wanachama milioni tatu wangelipa ada ya Sh100,000 kwa mwaka, klabu inaweza kupata Sh300 bilioni kwa mwaka kabla ya makato na gharama nyingine.
Anasema mfumo huo ungeweza kuifanya klabu kuwa na uwezo mkubwa wa kuwekeza katika miundombinu, mishahara, usajili, usafiri na miradi mingine ya kibiashara.
“Yanga inatakiwa kuhakikisha inasajili wanachama milioni tatu, ukipata wanachama milioni tatu wenye uwezo wa kutoa Sh100,000, unapata fedha nyingi sana. Hapo ndipo mwekezaji anakuja akiwa na nguvu zaidi kwa sababu anakuta klabu yenye msingi mkubwa wa kifedha,” anasema.
Mzozo anasema badala ya kutegemea wawekezaji wachache, klabu hizo zinaweza kujenga mfumo ambao mashabiki wenyewe wanakuwa sehemu ya uchumi wa klabu.
Anatoa mfano wa uwekezaji kwenye usafiri, hoteli na miundombinu, akisema Simba na Yanga zina ukubwa wa kutosha kuingia kwenye biashara mbalimbali ambazo zinaweza kuongeza mapato na kuacha urithi kwa vizazi vijavyo.
“Yanga inatakiwa iwe na uwanja wake, ikiwa na wanachama milioni tatu, ina uwezo wa kujenga uwanja, kina GSM wawe wawekezaji tu, waongeze kipato, hapo na mtu mwingine akija kuwekeza, atakuja na fedha kubwa zaidi,” anasema.
Mzozo pia anawataka viongozi wa klabu hizo kupunguza utegemezi wa umaarufu wa mitandao ya kijamii na kuelekeza nguvu zaidi kwenye kujenga utamaduni wa mashabiki kwenda uwanjani.
Kwa mtazamo wake, idadi kubwa ya wafuasi kwenye mitandao ya kijamii kama vile Instagram au TikTok pekee haiwezi kuwa kipimo cha afya ya biashara ya klabu.
“Watu wa sasa wanavyojua maisha ni Instagram au TikTok, si kweli, hayo ni maisha ya maonyesho, ukweli ni Yanga itafute wanachama kuanzia milioni tatu kwenda mbele,” anasema.
Mbali na masuala ya biashara, Mzozo anagusa pia matumizi ya wachezaji wa kigeni kwenye klabu za Tanzania, akitaka Simba na Yanga kuongeza nafasi kwa wachezaji wazawa wenye uwezo.
Anasema Tanzania ina vipaji vingi ambavyo vinaweza kupewa nafasi na kuuzwa baadaye kwa thamani kubwa kama ambavyo klabu nyingine barani Afrika zimekuwa zikifanya.
Anatoa mfano wa wachezaji wa Taifa Stars na mafanikio ambayo timu hiyo imewahi kupata dhidi ya wapinzani wa Afrika, akitumia hilo kueleza kwamba uwezo wa mchezaji Mtanzania haupaswi kupimwa kwa uraia wake pekee.
“Wachezaji wa Tanzania wana uwezo, viongozi ndio tunasababisha baadaye wachezaji wanakufa maskini, kwa nini mchezaji wa Tanzania akiomba asajiliwe kwa Sh100 milioni unaona ni tatizo?” anahoji.
Anasema kama klabu zitawekeza vizuri kwenye wachezaji wazawa, zitasaidia pia Taifa Stars kupata kizazi cha wachezaji wenye ushindani mkubwa kimataifa.
Katika mahojiano hayo, Mzozo pia amezungumzia kwa hisia kuhusu Mohammed Hussein ‘Tshabalala’, akisisitiza kuwa ana uhusiano wa muda mrefu na mchezaji huyo na amekuwa akimsaidia tangu akiwa kijana.
Anasema licha ya kutofautiana na baadhi ya watu waliowahi kuzungumza kuhusu uhusiano wake na Shabalala, yeye hana nia ya kumuangusha mchezaji huyo na badala yake anataka kuona akijijenga kwa maisha ya baada ya soka.
“Namchukulia Shabalala kama mtoto wangu wa kwenye soka, siwezi kumuombea mabaya, matamanio yangu kwake ni kumuona anafanya vizuri na kuendelea mbele ndiyo maana siwezi kujibizana na hao ambao wamemfahamu ukubwani ambao natambua wanavutiwa na mafanikio yake,” anasema.
Mzozo amedai pia amekuwa akishughulika na masuala ya baadhi ya wachezaji nje ya uwanja, ikiwamo kuwasaidia kwenye maisha yao na kuhakikisha mali zao zinakuwa salama.
Anasema kwake malezi ya mchezaji hayaishii uwanjani, bali yanapaswa kuhusisha pia namna mchezaji anavyotumia fedha anazopata wakati wa kucheza.
Mzozo pia anatoa maoni yake kuhusu Tshabalala, akisema mchezaji huyo bado ana kipaji na ana uwezo wa kurejea kwenye kiwango cha juu endapo atapata mazingira sahihi ya kucheza.
“Shabalala ni mtu mwenye kipaji kikubwa na uwezo mkubwa, hata akiingia dakika tano anaweza kufanya kitu, Nabi angekuwa hajaondoka Yanga, Tshabalala angekuwa staa mkubwa sana kwenye nchi hii,” anasema.
Mzozo anamtaja kocha Nasreddine Nabi kama mmoja wa makocha aliowahi kuwa na mchango katika kuwapa nafasi na kuwaamini baadhi ya wachezaji wazawa waliocheza Yanga.
Ametaja pia Dickson Job, Ibrahim Bacca, Bakari Mwamnyeto na wengine kama mifano ya wachezaji ambao kwa maoni yake walinufaika na mfumo wa kocha huyo wa kuwapa nafasi wachezaji wa Tanzania.
Mzozo pia anaikosoa namna baadhi ya timu za manispaa zinavyoendeshwa, akitumia KMC kama mfano wa klabu ambayo kwa mtazamo wake ilipaswa kuwa na uhusiano mkubwa zaidi na vipaji vinavyopatikana katika maeneo ya Kinondoni na Dar es Salaam.
Anasema KMC ingeweza kutumia wachezaji wanaotoka kwenye timu mbalimbali za mitaani na mashindano ya ndani ya manispaa, hivyo kujenga uhusiano kati ya timu na mashabiki wa maeneo hayo.
Kwa mtazamo wake, iwapo KMC ingekuwa na wachezaji wanaotoka kwenye timu za mitaani za Kinondoni na maeneo jirani, mashabiki wa timu hizo wangeweza pia kuwa sehemu ya mashabiki wa KMC.
Anataja timu kadhaa za mitaani na akademi zinazozalisha vipaji, akisema tatizo kubwa ni namna ya kuwatambua na kuwapa njia ya kufika kwenye timu kubwa.
Mzozo ametoa tahadhari kuhusu kuongezeka kwa matukio ya viashiria vya wachezaji na viongozi kubeti, akisema jambo hilo linahitaji kuangaliwa kwa umakini kutokana na madhara yake kuwa makubwa kwenye maendeleo ya soka.
“Mpira wa Tanzania umekuwa kwenye masoko ya kubeti. Marefa wanaingia kwenye mambo ya hayo. Mnaharibu taaluma ya mpira, mnaua vipaji vya watu,” anasema.
Hata hivyo, kauli hizo ni madai yake kuhusu hali ya soka la Tanzania na hazimaanishi kwamba kila mchezaji, kiongozi au mwamuzi anahusika na vitendo hivyo.
Kwa upande mwingine, Mzozo ametoa wito kwa Serikali kuongeza nguvu kwenye utafutaji na malezi ya vipaji kuanzia ngazi ya chini.
Anasema nchi haiwezi kujenga Taifa Stars imara kwa kutegemea wachezaji wanaotambulika tayari kwenye timu kubwa pekee, bali inapaswa kuwa na mfumo wa kuwafikia watoto wenye vipaji katika maeneo mbalimbali nchini.
Anataka kuwe na viwanja vidogo vingi katika maeneo ya mijini na vijijini ambavyo watoto wanaweza kutumia kucheza na kuibua vipaji.
“Kusanyeni kina Mzozo wote Tanzania. Tutembee Tanzania nzima, tuangalie watoto hadi vijijini. Hata tukipewa posho ndogo tu, tusaidie nchi. Wachezaji Tanzania wako wengi sana,” anasema.
Anatoa pia wazo la kuwa na mpango maalumu wa kuwatambua vijana wenye vipaji kupitia mashindano ya shule, UMISSETA, timu za mitaani na akademi zilizopo nchini. Kwa mujibu wake, baadhi ya watu ambao tayari wana uzoefu wa soka wanaweza kutumika katika mchakato huo kwa gharama nafuu, badala ya kusubiri vipaji vitokee kwenye klabu kubwa.
